หัตถกรรมผักตบชวา ภูมิปัญญาแห่งสันป่าม่วง

แชร์หน้านี้ให้เพื่อนๆของคุณ
เที่ยวพะเยา อย่าลืมแวะชมผลิตภัณฑ์จากชุมชนบ้านป่าม่วง

ผักตบชวาเป็นพืชน้ำที่เจริญเติบโตรวดเร็ว เป็นวัชพืชที่แพร่พันธุ์ง่าย แต่กำจัดยาก ประโยชน์ของผักตบชวานอกเหนือจากดอกสีม่วงครามสุดสวยดอกอ่อนและก้านใบอ่อนชาวบ้านนำมาปรุงอาหารด้วยการลวกจิ้มน้ำพริกหรือทำแกงส้มแล้ว ผักตบชวายังมีคุณค่าสามารถนำมาประยุกต์ใช้ให้เกิดประโยชน์หลายด้าน เช่น เป็นอาหารสัตว์ ใช้ผลิตก๊าซชีวภาพ ใช้ทำปุ๋ยหมัก และเป็นวัตถุดิบในงานหัตถกรรม


ที่หมู่ 8 ต.สันป่าม่วง อ.เมืองพะเยา เป็นชุมชนที่ตั้งรกรากริมกว๊านพะเยา ชาวบ้านที่นี่รู้จักการนำผักตบชวาวัชพืชที่มีมากมายในกว๊านพะเยามาสร้างมูลค่าเพิ่มด้วยการสร้างงานหัตถกรรมประดิษฐ์ผลิตภัณฑ์จากผักตบชวาหลากหลายรูปแบบและมีการพัฒนาอย่างต่อเนื่องเพื่อให้มีรูปแบบสวยงามและทันสมัย ทำให้ผลิตภัณฑ์ผักตบชวาของสันป่าม่วงเป็นที่รู้จักแพร่หลายในหมู่ผู้บริโภคที่นิยมผลิตภัณฑ์จากธรรมชาติทั้งชาวไทยและต่างประเทศ


ป้าวาด ยาเย็น ผู้ริเริ่มการนำภูมิปัญญาท้องถิ่นสร้างสรรค์เป็นผลิตภัณฑ์ผักตบชวาภายใต้แบรนด์ “ป้าวาดผักตบชวา” เล่าให้เราฟังถึงจุดเริ่มต้นของผลิตภัณฑ์ผักตบชวาว่า เริ่มต้นเมื่อปี 2522 จากนโยบายของจังหวัดที่ต้องการสนับสนุนให้ชาวบ้านจัดตั้งกลุ่มอาชีพในชุมชนและได้เชิญวิทยากรจากกรุงเทพฯ และศูนย์ศิลปาชีพบางไทรมาแนะนำวิธีการสานหมวก ตะกร้า และกระจาดรูปทรงต่าง ๆ หลังจากผ่านการอบรมเป็นช่วงเริ่มต้นการผลิตในลักษณะต่างคนต่างผลิต ผลิตได้แล้วก็แยกกันไปจำหน่าย จำหน่ายเองบ้าง นำไปฝากไว้ตามร้านของฝากของที่ระลึกในอำเภอหรือจังหวัดบ้าง ยอดจำหน่ายตอนนั้นยังไม่มากเพราะผลิตภัณฑ์ยังใหม่ไม่เป็นที่รู้จักและรูปแบบก็ยังไม่สวยถูกใจตลาด ต่อมา เมื่ออุตสาหกรรมจังหวัดเข้ามาสนับสนุนส่งวิทยากรเข้ามาสอน จึงเริ่มพัฒนาทั้งรูปแบบและคุณภาพให้ดียิ่งขึ้น ได้จดทะเบียนก่อตั้งกลุ่มขึ้นมาเมื่อปี 2542 มีสมาชิกกลุ่มประมาณ 20 คน ป้าวาดจะทำหน้าที่เป็นผู้ออกแบบและคิดค้นพัฒนารูปแบบและการผลิตอยู่เสมอ ในด้านรูปแบบการผลิตได้ทำเพิ่มให้หลากหลายขึ้นจากเดิมโดยทำเพิ่มในผลิตภัณฑ์ประเภทกระเป๋า หมวก รองเท้า และอื่น ๆ อีกมากมายเพื่อให้ตรงกับความต้องการของตลาด

 

จุดเด่นที่ไม่เหมือนใครของผลิตภัณฑ์กลุ่มป้าวาดผักตบชวาอยู่ที่แนวคิดในการผลิตที่อ่อนน้อมต่อธรรมชาติ พยายามลดการใช้สีเคมีที่เป็นอันตรายทั้งผู้ผลิตและผู้ใช้ หันมาพึ่งพาวัสดุจากธรรมชาติที่มีในท้องถิ่นมาใช้ในขั้นตอนการย้อม กว่า 2 ปีที่ป้าวาดทดลองใช้พืชผัก ผลไม้ และวัสดุต่าง ๆ ที่หาได้ในท้องถิ่นนำมาย้อมเพื่อให้ได้เส้นผักตบสีสวยงามถูกใจ ปัจจุบันป้าวาดสามารถคิดค้นกรรมวิธีการย้อมเพื่อให้ได้เส้นผักตบที่มีสีแตกต่างกัน หลากหลายสี แต่ละสียังมีมิติเข้มอ่อนตามความต้องการ นอกจากเรื่องสีป้าวาดยังนำประสบการณ์ที่คลุกคลีกับงานสานผักตบชวาเป็นเวลานานมาสร้างสรรค์ลวดลายใหม่ ๆ เพิ่มขึ้น เช่น ลายดอกพิกุล ลายดอกแก้ว ลายดอกหมาก ฯลฯ




ด้วยภูมิปัญญาท้องถิ่นที่เป็นเอกลักษณ์และการผลิตที่มีคุณภาพ ทำให้ผลิตภัณฑ์จากผักตบชวาของกลุ่มฯ ป้าวาด ได้รับรางวลชนะเลิศการคัดสรรสุดยอดหนึ่งตำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์ ของจังหวัดพะเยา ระดับ 5 ดาว และรางวัลชนะเลิศการคัดสรรฯ ของภาคเหนือ ระดับ 4 ดาว ผลที่ตามมาเริ่มมีผู้สนใจเดินทางมาดูงานอย่างต่อเนื่องทั้งชาวไทยและชาวต่างประเทศ ความคิดในการทำโฮมสเตย์เพื่อต้อนรับผู้มาดูงานที่ต้องการพักค้างคืนสัมผัสวิถีชีวิตอาชีพการผลิตหัตถกรรมจากผักตบชวาของชาวสันป่าม่วงจึงเกิดขึ้น

“โฮมสเตย์ผลิตภัณฑ์ผักตบชวาสันป่าม่วง” เพิ่งเปิดบริการได้ไม่นาน ผ่านการรับรองมาตรฐานโฮมสเตย์ไทยจากกรมการท่องเที่ยวเมื่อปี 2553 มีบ้านพักทั้งหมด 5 หลัง กิจกรรมเมื่อมาพักที่โฮมสเตย์นอกเหนือจากเรียนรู้ดูงานการผลิตหัตถกรรมจากผักตบชวาแล้ว แนะนำให้เดินทางไปเยี่ยมชมกรรมวิธีการผลิตสินค้าจากภูมิปัญญาท้องถิ่นของกลุ่มอาชีพใกล้เคียงรอบๆกว๊านพะเยา แต่ละกลุ่มล้วนใช้ภูมิปัญญาที่สั่งสมกันมาตั้งแต่รุ่นปู่ย่าตายายเพื่อให้ได้ผลิตภัณฑ์คุณภาพดีช่วยสร้างชื่อเสียงให้กับท้องถิ่น เริ่มต้นจากที่บ้านงิ้วใต้ชุมชนเด่นเรื่องการแกะสลักพระพุทธรูปและแกะครกหิน บ้านร่องไฮเชี่ยวชาญการตีมีด และบ้านสันเวียงใหม่ชุมชนที่ชำนาญในการทำปลาส้มรสอร่อยตราศรีทน ได้ชมการผลิตแล้วสนใจซื้อหาเป็นของฝากสามารถพูดคุยตกลงราคากันได้โดยตรง ราคาไม่แพงแน่นอนเพราะผลิตกันเองและวัตถุดิบส่วนใหญ่อยู่ในท้องถิ่น ยกเว้นปลาส้มที่ปัจจุบันปลาในกว๊านพะเยาลดลงมากไม่พอนำมาผลิตต้องสั่งซื้อจากจังหวัดนครปฐม

หลังจากเที่ยวชมวิถีชีวิตการประกอบอาชีพของชุมชนต่าง ๆ แล้ว ได้เวลาอาหารมื้อเย็นเมนูส่วนใหญ่เป็นอาหารพื้นเมือง หากมากันเป็นหมู่คณะและต้องการชมการแสดงวัฒนธรรมท้องถิ่น บ้านสันป่าม่วงเตรียมพิธีบายศรีสู่ขวัญและนำเสนอการแสดงรำมวยไทยของน้องๆนักเรียนโรงเรียนบ้านสันปูเลย ดูน่ารักทะมัดทะแมงดี สอบถามเรื่องค่าใช้จ่ายโฮมสเตย์คิดเพียง 250 บาท / คน ราคานี้รวมค่าที่พัก 1 คืน และอาหารเช้า 1 มื้อ ต้องการให้จัดอาหารกลางวันหรือเย็นเพิ่มเติม คิดค่าใช้จ่ายเพิ่มเพียงมื้อละ 100 บาท/คน



มาบ้านสันป่าม่วง สามารถเดินทางท่องเที่ยวไปยังแหล่งท่องเที่ยวที่น่าสนใจหลายแห่ง การเดินทางก็สะดวก ระยะทางก็ไม่ไกลมากนัก เริ่มจาก
• ไหว้พระที่วัดอนาลโยทิพยาราม (ระยะทางประมาณ 2 กม.) อยู่บนดอยบุษราคัม ภายในวัดประกอบด้วยพระพุทธรูปศิลปะสุโขทัยที่งดงาม และพระพุทธรูปปางต่าง ๆ อีกหลายองค์ จากยอดดอยสามารถชมทัศนียภาพที่สวยงามของกว๊านพะเยาและเมืองพะเยาได้

• ไหว้พระเจ้าองค์หลวง พระพุทธรูปคู่เมืองอาณาจักรล้านนา ที่วัดศรีโคมคำ ริมกว๊านพะเยา ภายในบริเวณวัดมีพระอุโบสถกลางน้ำมีจิตรกรรมฝาผนัง ลวดลวยวิจิตรสวยงาม วาดโดยศิลปินแห่งชาติ อาจารย์อังคาร กัลยาณพงศ์




• วัดติโลกอาราม โบราณสถานกลางน้ำที่จมอยู่ในกว๊านพะเยา ตั้งแต่ปี 2482 เนื่องจากกรมประมงสร้างประตูกั้นน้ำเพื่อกักเก็บน้ำทำให้กว๊านพะเยาที่แต่เดิมเป็นชุมชนโบราณและมีวัดจำนวนมากจมลงใต้น้ำ และเพิ่งมีการค้นพบไม่นานนี้



• ชมสวนบัวแดงที่กว๊านพะเยา (ช่วงเดือน เม.ย.- พ.ค.)


สนใจสอบถามรายละเอียดได้ที่ คุณดวงจันทร์ กามอ้อย ประธานโฮมสเตย์ผลิตภัณฑ์ผักตบชวาสันป่าม่วง เลขที่ 13 หมู่ 8 ต.สันป่าม่วง อ.เมือง จ.พะเยา 56000 โทร. 054-888840 มือถือ 086-1157615 087-0258678 บ้านสันป่าม่วงยินดีต้อนรับทุกท่าน

Loading...

ท่องเที่ยววิถีพอเพียง อัพเดตล่าสุด